Genoom van de bladluis ontrafeld
Universiteit Leiden Genoom van de bladluis ontrafeld De Leidse evolutiebioloog Maurijn van der Zee werkte mee aan een gigantisch internationaal project om het erfelijk materiaal van de erwtenbladluis Acyrthosiphon pisum te beschrijven. De meer dan honderd auteurs publiceren hun bevindingen in het online tijdschrift PLoS Biology. Baboesjkapopprincipe Het genoom bevat de informatie om vier totaal verschillende vormen van de bladluis te maken: mannetjes, vliegende seksuele vrouwtjes en aseksuele vrouwtjes met of zonder vleugels. De vleugelloze vrouwtjes dragen in hun buik een nieuwe generatie vleugelloze vrouwtjes mee die zelf ook weer zwanger zijn. Door dit `baboesjkapopprincipe' kunnen bladluizen binnen de kortste keren een enorme plaag vormen. Als het te druk wordt, ontstaan vliegende aseksuele vrouwtjes die zich weer verspreiden om zich op nieuwe planten te vestigen. Als het winter wordt ontstaan sexuele vrouwtjes, die na paring met de mannetjes eieren leggen die de winter kunnen overleven. Gevleugeld vrouwtje van de erwtenbladluis. Foto: B. Chaubet, INRA, Frankrijk. Symbiose De bladluis leeft in symbiose met de bacterie Buchnera aphidicola. Deze bacterie maakt essentiële aminozuren voor de bladluis die hij zelf niet kan maken. Op zijn beurt maakt de bladluis weer essentiële aminozuren voor de bacterie. Deze noodzakelijke symbiose is ook terug te vinden in het genoom: de bladluis mist enkele essentiële genen die de bacterie wel heeft, en andersom. Twaalf genen zijn zelfs verhuisd van het bacteriegenoom naar het genoom van de bladluis. Dit lijkt wel een beetje op het ontstaan van de dierlijke mitochondriën: deze energiefabriekjes in onze cellen waren ooit vrij levende bacteriën maar zijn nu eenvoudigweg celonderdelen geworden. Hun bacteriële genen zijn grotendeels verhuisd naar de dierlijke celkern. Een vleugelloos, aseksueel vrouwtje van de erwtenbladluis produceert een nieuwe generatie vleugelloze, aseksuele vrouwtjes. Foto: Shipher Wu, Nationale Universiteit van Taiwan.
Reageer of vul aan: